جمعه

از خاتمی و عبادی تا بهنود شجاعی

فرهاد سامانی: این هفته بیشتر خبرسازها چهره‌های مشهور ایرانی هستند. چهره شدن این افراد محصول یک اتفاق ساده نبود. برکناری مدیر رادیو جوان که مدت‌ها شنیده می‌شد و حالا رسما اتفاق افتاده است، ماجراهایی که برای خاتمی رخ می‌دهد که به نظر می‌رسد هرچه به انتخابات نزدیک‌تر شویم هم بیشتر شود، و ماجرای بهنود شجاعی، جوان ۲۰ ساله‌ای که با نامه‌اش و مطرح شدن نامش در رسانه‌ها و محافل بین‌المللی جان خود را از خطر اعدام رهانید و ... از جمله موضوعات خبرساز این هفته بوده‌اند.

درد دل‌های زنانه و فمینیسم «لامذهب»

لوا زند:‌ برنامه‌ این هفته را اختصاص دادیم به نامه‌ای درباره انزجار یک زن از زنانی که «با یک شکم زاییدن تمام هویت‌شان را به یک نوزاد شاشوی بدترکیب تحویل می‌دهند»، که نویسنده‌اش فکر نمی‌کرد ما جرات انتشارش را داشته باشیم، وبلاگ نجات اکرم مهدوی، زنی که شوهرش را کشته و به اعدام محکوم شده و برای رهایی از اعدام نیاز به تامین ۶۰ میلیون تومان دیه دارد و همچنین بحثی جدی در خصوص فمینسم اسلامی و سکولار که دغدغه این‌ روزهای خیلی از فعالان زن،‌ از جمله مدرسه فمینستی، است.

شگفتی‌های یاهو مسنجر‌؛ عشق اینترنتی

فواد صميمی: در دیسکو زمانه‌ی ۲۰ اردیبهشت ماه به سراغ موضوع عشق اینترنتی رفته‌ایم. چند سالی‌ست که دیگر در هر خانه‌ای یک دستگاه کامپیوتر، یک مودم و دسترسی به اینترنت پیدا می‌شود. همین پدیده و محدودیت روابط اجتماعی باعث شده که پدیده‌ی نوینی به نام عشق اینترنتی در ایران رواج زیادی پیدا کند.

آیا ایران هم‌پیمانان خود را در عراق از دست می‌دهد

وب‌سایت الجزیره، برگردان م.صبا: بروز شرایط حاد و وقایع خشن نه تنها موجب ازدیاد خصومت میان دشمنان می‌شود، بلکه گاهی موجب ایجاد درگیری‌های مخفیانه میان دوستان هم می‌گردد. در عراق امروز نیز شرایط به گونه‌ای است که تصور دشمنان و دوستان به شکلی غیر منتظره و ناگهانی از یکدیگر عوض می‌شود به‌طرزی که «دوست دیروز» به راحتی به «دشمن امروز» تبدیل می‌شود و این تنها در نتیجه تعارض منافع و دیدگاه‌ها یا تغییر سطح روابط این گروه‌ها با یکدیگر است.

عشق‌بازی مجازی

لیانه فان ده برَک، برگردان جهان ولیان‌پور: خیلی از پیامدهای پست‌مدرنیسم را می‌توان در پدیده ویدئوکلیپ مشاهده کرد. ویدئوکلیپ را می‌توان در شمار هنرهای سبک به حساب آورد چون کالایی توده پسند است، نمونه‌های مشابه فراوانی در بازار تولید می‌شود که از یک قماش‌اند و خیلی مشکل می‌شود از یک نمونه اصلی صحبت کرد. از نیمه سال ۲۰۰۵ ویدئوکلیب تأثیر فروانی بر درک و دریافت ما از برهنگی، تن انسان و تمنیات جنسی (سکس) دارد. زنان برهنه این کلیپ‌های ارزان‌قیمت مورد پذیرش واقع می‌شوند. همچنین رقص‌های اروتیک این ویدئوکلیپ‌ها روز به روز بیشتر در کلاس‌های پر طرفدار رقص‌های ورزشی (اروبیک) وارد می‌شوند. در این مقاله به رابطه انسان امروز با مفهوم دیجیتالی‌شدن رسانه در ویدئوکلیپ می‌پردازیم.

کودکان کهنسال، محصول تلویزیون

ارشیا آرمان: در تلویزیون نه فرصت فکر کردن هست نه مجالی برای شکل‌گیری احساس انسانی نسبت به صحنه‌ای که می‌بینیم. عکس‌العمل طبیعی انسان نسبت به سرعت بالای وقوع رویدادها، بی‌تفاوتی است. در دوران رسانه‌های دیداری که دوباره تصاویر به جای کلمات نشسته‌اند، کودکان از دو سو تهدید می‌شوند. از سویی تلویزیون عملکرد ذهنی آن‌ها را ساده می‌کند و از سوی دیگر این ذهن‌های تخدیر شده را به جنگ دنیای پیچیده‌ی آدم‌بزرگ‌ها می‌فرستد. نیل پستمن منتقد تلویزیون می‌گوید: تلویزیون هم با آنچه که نشان می‌دهد و هم با آنگونه که نشان می‌دهد، بینندگان کوچک خود را به انتهای کهنسالی پرتاب کرده است.

ادبیات دانشجویی، زیرِ چترِ سکوت

شاهرخ تندرو صالح: در حالی‌که ‌ادبیات‌ حرفه‌ای ‌ایران‌ از کم‌مخاطبی رنج می‌برد، ‌ادبیات دانشجویی‌ ‌رنگین‌کمانی از موضوعات و مضامین امروز ایران ‌را در خود دارد‌. با این همه وقتی در محافل ادبی، نامی از ادبیات دانشجویی به میان می‌آید، آن‌گونه که باید مورد استقبال جدی‌ قرار نمی‌گیرد‌؛ چون هر کس‌، حکایتی به تصور خود از ادبیات و قلمرو آفرینش آن دارد.

تکثیر چه ‌گواراهای ایرانی

حمید صدر: در عرض چند سال جنبش در ایران، نه فقط صاحب یک، بلکه صاحب چندین و چند چه ‌گوارای ایرانی شد. ‌شهید‌بازی و شهادت‌طلبی در آن دوران رواج زیادی نداشت. با قهرمان بازی افرادی ‌که به نام خلق می‌کشتند و کشته می‌شدند، احساس می‌کردیم که ما نیز ویت کنگ، چریک آمریکای لاتین و یا‌ یک انقلابی در اشل انقلاب جهانی هستیم. ‌فراکسیون مصدقی‌ها بر روی این موضع ماند و خود را به آرامی ولی با قاطعیت از جنبش دموکراتیک مردم ایران جدا کرد. ما در مجموع سرمست از شهادت‌طلبی و ایثار، مشکلات جامعه‌ی مدنی را خوار می‌شمردیم و شکاف و انشقاق بین خود و چپ‌ها‌ی اروپا را مرتب بیشتر می‌کردیم.

ما هم آدمیم

فرهاد امیرمنش: این‌که من در جمهوری اسلامی هم معضلاتی می‌بینم که دود از کله‌ام بلند می‌کند، دلیل نمی‌شود همه‌چیز آن نظام و همه دست‌اندرکاران آن را در خواب‌های شبانه‌ام بالای تیر دار ببینم. این که شاه‌دوستان و کانال‌های تلویزیونی آن‌ها از لس‌آنجلس به نظرم مبتذل می‌آید، دلیل نمی‌شود مرگ همه‌شان را از خدا آرزو کنم. ما همه آدمیم. از یک نسل و از یک تبار. همه‌مان فکر می‌کنیم داریم کار درستی انجام می‌دهیم. آخرش همه این‌ها چیزی نیست به‌جز یک بازی.

به روایت زنان، روایتی جدید در زمانه

لوا زند:‌ از این هفته قرار است بخشی به زمانه اضافه شود به نام «به روایت زنان». قرار است این صفحه مخصوص ما باشد برای صحبت از هرچه که دلمان می‌خواهد. از زندگی روزانه گرفته تا مسائل بهداشتی و جنسی و از اخبار ورزشی زنان ایرانی گرفته تا فعالیت‌های جنبش برابرخواهی در ایران.

روزگار بد زنان عراق

احمد سمایی: وضعیت نامساعد و پر هرج و مرج عراق در ۵ سال گذشته بیش از هر چیز به ضرر زنان این کشور و پایمال‌شدن حقوق آن‌ها تمام شده است. فقدان امنیت و قدرت‌گیری افراطیون مذهبی سبب شده که زنان در عرصه‌های اشتغال و آموزش به حاشیه رانده شوند و شمار قتل‌های ناموسی افزایش یابد. در کردستان عراق که افراطیون مذهبی نفوذ چندانی ندارند نیز، وضع زنان رو به وخامت رفته است.

احترام در رابطه‌ی «پدر - فرزند» ایرانی

رضا کاظم‌زاده : یکی از کارکردهای مهم پدر در خانواده‌ی ایرانی، برقراری نظم و حفاظت از قواعدی است که روابط میان اعضای خانواده را سامان می‌دهند. از این منظر کارکرد پدر را در خانواده هسته‌ای «کارکرد اقتدار» (la fonction d’autorité) می‌نامند. در این حالت پدر همزمان حافظ و برقرارکننده ی نظم در فضای روابط خانوادگی است و چنانچه اعضای خانواده بر سر اختلافات میان خود به راه حلی قابل قبول دست نیابند، مراجعه به پدر به مثابه نماینده قدرت و مهمترین مرجع، می‌تواند آخرین راه کار باشد.

فاجعه‌ای که اتریش را تکان داد

منیره برادران: «ژوزف اف» در «آمستتن»، شهر کوچکی در اتریش، عضو «محترم» جامعه بود تا ده روز پیش. به همسایه‌ها همیشه دوستانه سلام می‌کرد. تکنیسین برق بود و از چند سال پیش بازنشسته شده بود. او پدر خانواده‌ای پرجمعیت بود و از سر «بزرگ منشی» سه فرزند «دختر فراری»‌اش را پناه داده و «پدر بزرگ» آن‌ها شده بود. ژوزف اف که حالا ۷۳ سال دارد، بیست و چهار سال این نقش را بازی کرده بود تا این‌که ده روز پیش برملا شد که ورای این چهره ظاهری، شخصیت دیگری نهفته است: چهره کثیفی که ۲۴ سال دختر خود، الیزابت را در زیرزمین خانه حبس کرده و به او تجاوز می‌کرده است.

گذشته ای که هنوز سپری نشده است

حمید صدر: وقتی که در خیابان‌های پاریس قرار شده بود «فانتزی» را بر اریکه‌ی قدرت بنشانند و از طرف دانشجویان تحولات و دگرگونی‌های رادیکال مطالبه می‌شد، من در سیستان و بلوچستان دوره نظام وظیفه را می‌گذراندم و بی آنکه خبری از آنچه که در برلین و پاریس می‌گذشت، داشته باشم، در خلوت کویر، نخستین رمان خود را می نوشتم: کتابی در باب بیست و چهار ساعت از زندگی یک دیپلمه که نمی‌خواست بجای پدر بازنشسته‌اش کارمند اداره او شود ولی بالاخره تسلیم می‌شود. مفهوم سیاست برای من چیزی بیش از ستونی در صفحات روزنامه نبود.

تو را که دست بلرزد، گهر چه دانی سُفت!

جلال خالقی مطلق: در ادب فارسی موضوع آثاری چون سندباد نامه، مرزبان نامه، طوطی نامه، و مانند آنها و نیز بخشی از نوشته‌های برخی از بزرگان شریعت و طریقت در این بحث است که اصولا زن موجودی است بد گوهر و بی‌وفا، نیرنگ ساز و خیانت کار که تنها سود وجود او در این است که مرد از او تمتع برگیرد و کار بقای نسل تعطیل نماند. اکنون وقتی از این زاویه به ویس و رامین می‌نگریم، درمی‌یابیم که این داستان گذشته از زیبایی‌های ادبی آن، نوعی ادبیات اعتراض است. اعتراض یک زن بر رسم ازدواج مرد پیر با زن جوان و تبلیغ برابری زن و مرد حتی در نیاز جنسی.

١٠٠ اندیشمند برتر دنیا

برگردان م. صبا:‌ مجله معتبر «سیاست خارجی» که در کشور امریکا منتشر می‌شود، ضمن مراجعه به نظرات خوانندگان خود، نام ١٠٠ نفر را به عنوان برترین اندیشمندان جهان معاصر در سایت اینترنتی خود معرفی کرده است.

بکیر همراه با

به‌سان ‌بسیاری دیگر از زنان که همسرانی خشونت‌گرا دارند، تارا محمد نیز هر بار که با مشت و لگد شوهرش مواجه می‌شد، آرزو می‌کرد که دیگر چنین لحظاتی را تجربه نکند و همسرش دوباره به همان مرد آرام سال‌های پیش...